PODCAST: Warmtepomp schuift (langzaam) op van alternatief naar nieuwe norm 

Transcript

Gast: Tim Heymans  

Functie: Accountmanager bij Buderus 

Host: Kris Vandekerckhove 

[00:03] Introductie en situering van het thema 
Kris Vandekerckhove: Action. Welkom bij de podcast van Installatie & Bouw, een productie van Louwers Media Groep. Vandaag hebben we het over een thema dat de sector al jaren bezighoudt, maar dat nu echt in een stroomversnelling lijkt te komen: de warmtepomp. De warmtepomp staat natuurlijk al jaren klaar, maar krijgt vandaag voor het eerst een echt gunstig economisch kader. 6% btw, Vlaamse premies en een energieprijsverhouding die stilaan kantelt. Of toch een poging tot. Wat betekent dat nu concreet voor installateurs, voor hun advies aan klanten, offertes en voor de keuzes die vandaag gemaakt worden in nieuwbouw en renovatie? Daarvoor gaan we in gesprek met Tim Heymans, accountmanager bij Buderus. Met zijn ervaring op het kruispunt van technologie, markt en installatiepraktijk is hij uitstekend geplaatst om te duiden wat deze beleidswijzigingen vandaag al betekenen op de werf en in de offerte. Tim, welkom in de podcast. 
Tim Heymans: Dank u wel. 
Kris Vandekerckhove: Eerste vraag, we vliegen er meteen in. De 6% btw verlaagt de instapdrempel tot eind 2030 en Vlaanderen stuurt tegelijk met premies richting warmtepomp. Merk jij sinds het begin dit jaar al concreet meer tractie? 

[01:29] Meer offerteaanvragen voor warmtepompen 
Tim Heymans: Ja. Eigenlijk moet ik zeggen: sinds het begin van vorig jaar hebben wij gezien dat er enorm veel aanvragen kwamen voor gasketels. Dat had vooral te maken met de btw-verhoging op de gasketels die er zat aan te komen tegen 1 juli. We hebben dan gemerkt, nadat die btw-verhoging doorgevoerd is, dat die aanvragen heel erg in evenwicht waren. Dus de aanvragen van warmtepompen en van gasketels lagen dicht bij elkaar. En we zien een keer nadien, en zeker nu, de shift in de omgekeerde richting. Nu zien we dat de aanvragen die binnenkomen vooral voor warmtepompen zijn en minder voor gasketels. Het gaat over offertevragen van particulieren via onze website. Dat vertaalt zich nog niet meteen in verkopen, daar zit nog een groot verschil op. Maar toch zien we op het vlak van interesse al een grote kentering. 
Kris Vandekerckhove: Oké, dus in de beslissing weegt het meest door volgens jou de premies en de btw-verlaging? 
Tim Heymans: De btw-verlaging heeft daar een zeer grote impact op gehad. 
Kris Vandekerckhove: Ja, zeker en vast. 

[02:30] Administratieve impact van de nieuwe btw-regels 
Kris Vandekerckhove: Creëren al die nieuwe regels en reglementen en jaargangen niet vooral extra uitleg en administratie voor jullie? 
Tim Heymans: Het vergt sowieso extra uitleg en administratie voor iedereen, zowel voor ons als fabrikant. Voor de installatiebedrijven heeft dat ook een grote impact. We zien nu plots een installatiebedrijf dat vroeger altijd aan 21% factureerde of aan 6%. Ze konden kiezen, het een of het ander. Nu moeten ze voor een gasketel die factuur gaan opsplitsen. De ketel is aan 21%. De zaken die nog kunnen hergebruikt worden met eventueel een warmtepomp, mogen ze aan 6% zetten. Dat geeft enorm veel vragen, zowel van de particulier als van de installateur. Ze weten zelf ook niet altijd goed wat wel kan en wat niet kan. Dus het heeft op dat vlak wel een grote impact voor hen. En we zien in de praktijk dat gewoon alles aan 21% gefactureerd wordt, omdat ze niet zeker zijn wat wel of niet mag. 

[03:31] Verschillende situaties: nieuwbouw versus renovatie 
Kris Vandekerckhove: Je zegt daarnet dat je heel veel offerteaanvragen hebt, maar dat de richting naar de beslissing nog een beetje op zich laat wachten. Er zijn dus zowel klanten als installateurs die nog twijfelen. Wachten tot alles stabiel is of nu schakelen. Wat is volgens jou het slimste advies per type situatie? 
Tim Heymans: Ik denk dat we moeten opsplitsen tussen nieuwbouw, grondige renovaties en een basisrenovatie. In nieuwbouw hebben we niet veel keuze. In Vlaanderen zit er nu al de verplichting dat een verwarmingstoestel minimaal 130% rendement moet halen. Dat is technisch gezien niet mogelijk met een gasketel of met een stookolieketel. Dus in de praktijk wil dat zeggen dat in nieuwbouw een warmtepomp de facto verplicht is geworden. Gaan we naar een basisrenovatie, dan hebben we een heel ander verhaal. Een ketel gaat stuk, mensen moeten plots een beslissing maken. Dat kost veel geld, zowel een ketel als een warmtepomp, in verschillende maten, maar het kost sowieso veel geld. Dan gaan mensen bekijken of het met een warmtepomp kan of niet. In veel gevallen lukt dat niet en dan kiezen ze voor een snelle oplossing, namelijk de gasketel. Bij een ingrijpende renovatie zitten we tussen de twee. Je hebt daar een investeringskost, maar er worden ook meer ingrepen gedaan richting isolatie, ventilatie en afgiftesystemen die aangepast worden en meer geschikt zijn om met een warmtepomp te werken. In die gevallen zien we wel dat vaker voor een warmtepomp gekozen wordt. 

[05:19] Technische drempels in bestaande woningen 
Kris Vandekerckhove: Vlaanderen heeft expliciet gecommuniceerd rond gebouwen die warmtepompklaar zijn. Volgens de cijfers zijn 70% van de woningen klaar, maar slechts 10% kiest voor de warmtepomp. Waar loopt het in de praktijk vaak vast? 
Tim Heymans: Daar zitten we met een complex gegeven. Er zijn verschillende factoren die in rekening moeten gebracht worden. Langs de ene kant heb je isolatie, dat is heel belangrijk. Als de woning niet voldoende geïsoleerd is, worden de vermogens die moeten geïnstalleerd worden te groot. Bij een warmtepomp heeft dat een vrij grote impact. Een gasketel heeft meestal voldoende vermogen om de gemiddelde woning te verwarmen. Als je dat met een warmtepomp moet doen, spreken we vaak over duurdere toestellen. Hoe groter de warmtepomp, hoe duurder ze wordt. Ook naar elektrische aansluitingen toe. Een basiswarmtepomp kan je standaard met een monofasige aansluiting krijgen. Die kan je zo aansluiten. Zwaardere types gaan vaak naar een 400 volt-aansluiting. Niet iedereen heeft dat. De aansluiting is niet zwaar genoeg en dan moet er gekeken worden naar een verzwaring. Dat heeft financiële gevolgen en is praktisch niet altijd mogelijk. En als laatste heb je plaatsing en geluid. Daar moet soms voorzichtig mee omgegaan worden naar de buren toe. Zeker in landelijke omgevingen is dat vaker gemakkelijker op te lossen. In stedelijke omgevingen vormt dat de nodige uitdagingen. Warmtepompen zijn enorm stiller geworden de laatste jaren, de technologie staat daar niet stil. Maar het heeft nog altijd een impact. We zitten met bepaalde milieunormen die gerespecteerd moeten worden. Bij bijvoorbeeld appartementsblokken of rijwoningen moet er extra voorzichtig mee omgegaan worden, zodat we geen klachten krijgen op vlak van geluidsniveau. 

[07:19] Regionale verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië 
Kris Vandekerckhove: Los van het feit dat er een verschil is tussen woningen die klaar zijn voor warmtepompen en de effectieve installaties, zitten we nog in een land als België, met verschillende gewesten. Is er daadwerkelijk een verschil in maturiteit? Zie je een andere productmix per regio? 
Tim Heymans: We zien een groot verschil tussen Vlaanderen en Wallonië. In Vlaanderen staan we verder in de richting van warmtepompen dan in Wallonië. In Wallonië spreken we nog heel vaak over een markt waar stookolie aanwezig is. We zitten daar ook met het wetgevende kader dat stookolie op termijn, richting 2030, verboden zal worden. We zien daar nu dat mensen volop hun stookolieketels aan het vervangen zijn. Er wordt nog niet specifiek gepraat over warmtepompen, ook omdat het naar elektrische aansluitingen vaak moeilijker is. De isolatiegraad ligt anders. De EPB-wetgeving in Vlaanderen is al jaren strenger dan in Wallonië, dus nieuwere woningen zijn bij ons standaard beter geïsoleerd. Dat maakt het in Wallonië soms praktischer moeilijker. Naar premies toe ben ik niet 100% zeker van de situatie in Wallonië, dus daar ga ik niet diep op ingaan. 

[09:04] Ondersteuning en opleiding van installateurs 
Kris Vandekerckhove: De expertise van de installateur wordt opnieuw centraal gezet. Bij Buderus spelen jullie daar hard op in. Waar zie jij vandaag de grote aandachtspunten bij installateurs? 
Tim Heymans: We merken dat de kennis bij onze installatiebedrijven al heel goed is. De mensen weten waar ze mee bezig zijn. Waar wij het meest op proberen te ondersteunen, is op alles wat te maken heeft met het ontzorgen van onze klanten. Wij helpen bij de dimensionering van bijvoorbeeld de warmtepomp en bij de dimensionering van de leidingdiameters. Dat is iets waar soms te weinig aandacht aan gegeven wordt. We spreken over toestellen die op lagere temperaturen werken, met kleinere delta-T’s. Dat heeft als gevolg dat de debieten groter worden en dat de leidingdiameters daarop moeten aangepast worden. Met een standaard aansluiting van een verwarmingsketel van twintig jaar terug moeten we voorzichtig zijn als je dat renoveert richting een warmtepomp. Daarnaast helpen we bij het opstellen van offertes, bij het samenstellen van de juiste producten. Er komen extra accessoires bij kijken. We proberen onze klanten zo goed mogelijk te ondersteunen zodat ze de juiste zaken kunnen voorstellen. Daarnaast zetten wij sterk in op opleidingen. We hebben ons eigen opleidingscentrum waar installatiebedrijven één, twee of meerdere dagen opleiding kunnen volgen, afhankelijk van hoe diep ze willen ingaan op de materie. Dan zijn ze goed op de hoogte van onze systemen, hoe ze moeten ingeregeld en geplaatst worden. Als ze de opleiding warmtepompen gevolgd hebben, mogen ze als installatiebedrijf in plaats van twee jaar vijf jaar garantie geven op het toestel. Zo ondersteunen we hen om kwalitatieve installaties af te leveren. 

[11:43] Hardnekkige misvattingen bij eindklanten 
Kris Vandekerckhove: Als je één misvatting bij eindklanten mag rechtzetten voor de komende jaren, welke is dat? 
Tim Heymans: We merken dat er nog heel wat misvattingen zijn. Bij installatiebedrijven gaat dat de juiste kant uit. Zij begrijpen de noodzaak en de voordelen van hernieuwbare energie. Bij eindklanten leven nog veel vragen rond geluid en het vermogen dat kan geleverd worden bij lagere buitentemperaturen. Dat waren vroeger wel aandachtspunten, maar vandaag zien we met onze huidige range aan warmtepompen dat dat geen issues meer zijn. Als we kiezen voor de juiste toestellen en die correct opgesteld worden, is geluid geen probleem. Ook de vermogens bij lagere temperaturen zijn geen issue meer. De nieuwste modellen werken op propaan en leveren vlot bij min 7 of min 10 graden de gevraagde vertrektemperaturen. Maar die vooroordelen leven nog sterk bij mensen, omdat ze uit het verleden stammen. 
Kris Vandekerckhove: Inderdaad. Als installateurs weten wat de vooroordelen zijn, kunnen ze die beter beantwoorden. 

[13:22] Wat zal de markt definitief doen kantelen? 
Kris Vandekerckhove: Wat verwacht je dat de markt het meest zal doen kantelen richting warmtepompen? Is dat de prijsverhouding tussen stroom en gas, de premies of strengere regels? 
Tim Heymans: Het zal een combinatie zijn van die factoren en nog andere. De tax shift is ingezet. We hebben bevestiging gekregen dat vanaf 2027–2028 de accijnzen op gas en stookolie stelselmatig verhoogd worden. Dat zou gecounterd worden door elektriciteit goedkoper te maken. In de praktijk moeten we zien hoe dat loopt, maar het zal ervoor zorgen dat in exploitatiekost een warmtepomp interessanter wordt. Dat is belangrijk. Premies helpen uiteraard ook. En regelgeving speelt altijd een rol. We zijn blij dat er wat stabiliteit komt. De 6% btw op warmtepompen ligt vast tot 2030. Er zijn de laatste jaren veel wijzigingen geweest. We hopen dat die stabiliteit blijft tot 2030, zodat we op een goede manier kunnen verder werken en de evolutie kunnen doorzetten richting 2030. 
Kris Vandekerckhove: Dank je wel voor deze duidelijke uiteenzetting. Aan het woord was Tim Heymans van Buderus. Dit was de podcast Installatie & Bouw, een productie van Louwers Media Groep. Tot volgende.