Hét kennisplatform voor slimme & duurzame installatietechniek
Met de Energy Performance of Buildings Directive, kortweg EPBD, wil Europa de transitie naar een emissievrij Europees gebouwenbestand tegen 2050 versnellen. De impact ervan is heel concreet. De EPBD beïnvloedt investeringsplannen, renovaties, energiebeheer en uiteindelijk ook hoe we gebouwen dagelijks beheren. Wie de Europese eisen én de nationale uitwerking nu in kaart brengt, kan slimmer plannen, investeringen beter faseren en gebouwen stap voor stap toekomstbestendig maken.
Op macroniveau zien we dat de focus verschuift van afzonderlijke energiebesparende maatregelen naar geïntegreerde gebouwprestaties. Isolatie en efficiënte HVAC-installaties blijven belangrijk, maar ook gebouwautomatisering, monitoring, zonne-energie, elektrificatie, laadinfrastructuur en het slim sturen van energieverbruik krijgen een veel grotere rol.
Een van de belangrijkste veranderingen is de grotere rol van gebouwautomatisering, via Building Automation and Control Systems (BACS). Zulke systemen sturen onder meer verwarming, ventilatie, koeling, verlichting en energieverbruik slimmer aan. Niet op basis van veronderstellingen, maar op basis van realtime data en concrete noden in het gebouw.
Voor gebouweigenaars- en professionals wordt dit de komende jaren heel concreet. Vanaf 1 januari 2026 geldt al een wettelijke verplichting voor eigenaars van bepaalde niet-residentiële gebouwen om BACS te installeren. Meer bepaald voor:
• niet-residentiële gebouwen met een verwarmingssysteem of een gecombineerd systeem (ruimteverwarming en ventilatie) met een nominaal thermisch vermogen van meer dan 290 kW.
• niet-residentiële gebouwen met een koelsysteem of gecombineerd systeem (airconditioning en ventilatie) met een nominaal thermisch vermogen van meer dan 290 kW.
Belangrijk: Deze verplichting geldt zowel voor nieuwe als voor bestaande niet-residentiële gebouwen. Tegen eind 2029 wordt de drempel bovendien verlaagd naar 70 kW. Daardoor komen veel meer kantoren, ziekenhuizen, scholen, publieke gebouwen, industriële sites en commerciële gebouwen in scope.
Ook automatische verlichtingsregelingen worden verplicht: niet-residentiële gebouwen boven 290 kW moeten uiterlijk op 31 december 2027 voldoen, en tegen 31 december 2029 daalt ook hier de grens naar 70 kW. De regeling moet onder meer per zone kunnen worden aangestuurd en aanwezigheid kunnen detecteren.
Tegelijk gaat performantie niet alleen over energie. Ook Indoor Environmental Quality (IEQ) wordt belangrijker: een slim gebouw moet niet alleen efficiënter zijn, maar ook comfortabeler en gezonder voor zijn gebruikers.
Compliance staat vandaag centraal in veel gesprekken over de EPBD. Begrijpelijk, maar de echte opportuniteit gaat verder: gebouwen slimmer, efficiënter en datagedreven maken. Wie vandaag investeert in performante BACS, IEQ-monitoring en slimme sturing, anticipeert niet alleen op toekomstige regelgeving, maar verlaagt ook het energieverbruik en verhoogt het comfort voor gebruikers.
Mijn advies? Bekijk de EPBD niet als een compliance-oefening, maar als een strategische hefboom om bestaande technologie beter te benutten en gebouwen slimmer, efficiënter en weerbaarder te maken in een volatiele energiemarkt.
Want de technologie bestaat, en de businesscase is er. Heel mooi is dat we ook in België en Nederland inspirerende voorbeelden vinden, waar we zien dat energie-efficiëntie gewoon goed is voor de business. Kijk bijvoorbeeld naar de enorme impact van een gebouwbeheerssysteem bij Barry Callebaut in Lokeren. Of het inspirerende voorbeeld van Solar Nederland, waar een microgrid-oplossing hen toelaat slim in te spelen op energietarieven. Zo halen ze meer uit hun eigen opgewekte energie én houden ze grip op kosten.
Vandaag hoor ik dan ook niet langer: “Waarom moeten we hiermee bezig zijn?” De vraag is vooral: “Hoe beginnen we eraan?”
Want voor veel organisaties roept de implementatie van EPBD praktische vragen op. Valt mijn gebouw onder de verplichting? Hoe bereken ik het effectieve vermogen van mijn installaties? Wat betekent “technisch en economisch haalbaar” in de praktijk? Welke functionaliteiten moet een BACS hebben om conform te zijn? Hoe bewijs ik compliance? En hoe vermijd ik dat investeringen vandaag binnen enkele jaren opnieuw moeten worden aangepast?
Precies daarom hebben we binnen eu.bac de Guidelines for the Transposition of the New Energy Performance of Buildings Directive in Member States ontwikkeld. Ze vertalen de Europese regelgeving naar de technische en praktische realiteit van gebouwen. Ze leggen uit welke gebouwen onder de BACS-verplichtingen vallen, hoe de vermogensdrempels moeten worden geïnterpreteerd, welke functionaliteiten nodig zijn en hoe naleving kan worden aangetoond.
Wie de vereiste BACS-functionaliteiten in een concreet gebouw wil beoordelen, raad ik aan gebruik te maken van de geactualiseerde eu.bac EPBD BACS Compliance Verification Checklist. Deze vertaalt de wettelijke functionaliteiten naar concrete controlepunten en helpt om de naleving gestructureerd te beoordelen en te documenteren.
Meer weten? Raadpleeg de eu.bac Guidelines for the Transposition of the New Energy Performance of Buildings Directive in Member States en de geactualiseerde EPBD BACS Compliance Verification Checklist.
