Hét kennisplatform voor slimme & duurzame installatietechniek
In november organiseerde Beckhoff Automation zijn eerste seminarie rond gebouwautomatisering. De mooie opkomst van een 75-tal deelnemers maakte meteen duidelijk dat het met de timing wel snor zat. Door Europese regelgeving zullen steeds meer gebouwen in de toekomst immers verplicht over een gebouwbeheersysteem moeten beschikken om een zo energiezuinig mogelijke werking te garanderen. Ingenieur Wim Boone schetste die evolutie tijdens zijn keynote. Beckhoff Automation en zijn Solution Providers maakten de dag compleet door te vertellen wat er vandaag bestaat aan technologie om aan die eisen tegemoet te komen en welke voordelen ze oplevert.
Ingenieur Wim Boone is sinds 1993 Senior Expert smart buildings bij Ingenium. Hij ontwikkelde een heldere visie op duurzame, slimme gebouwen en leidt sinds 2017 een Europese werkgroep rond dit thema. Daarnaast draagt hij als voorzitter van de stuurgroep Wetenschap & Technologie aan het Post Universitair Centrum KU Leuven bij aan opleidingen rond smart buildings. De geknipte man dus om de deelnemers een stand van zaken te geven. “Gebouwbeheersystemen zijn niet nieuw. Ze gaan al mee van in de jaren 90. Hun gebrek aan flexibiliteit en energie-efficiëntie in combinatie met dure onderhoudskosten verhinderde toen een grote doorbraak. Vandaag ligt dat anders. De technologie maakt gebouwen steeds autonomer. In een volgende fase zullen ze zelfbewustzijn krijgen: op basis van data uit verschillende bronnen zullen ze zichzelf kunnen optimaliseren voor meer energie-efficiëntie.”
Dat is ook wat de wetgever verlangt. “De verplichte CSRD-rapportering verplicht bedrijven om naar hun patrimonium te kijken. Zowel voor nieuwbouwprojecten – om de juiste, duurzame keuzes te maken – als bestaande gebouwen. Want eigenlijk begint energie-efficiëntie pas na de oplevering. 40% van de energie die in Europa verbruikt wordt, is afkomstig van gebouwen. Ze zijn ook verantwoordelijk voor meer dan de helft (52%) van het gasverbruik. De Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) wil daarom de energie-efficiëntie van gebouwen bevorderen om in 2050 te landen op CO2-neutraliteit. Zonder gebouwautomatisering is dat onmogelijk. Daarom zijn er ook daar verplichtingen rond. Vanaf 31 december 2025 moeten gebouwen in Vlaanderen met een verwarmings- en/of koelsysteem met een nominaal thermisch vermogen van meer van 290 kW over een gebouwautomatisering en -controlesysteem beschikken. Dit geldt zowel voor bestaande als nieuwe niet-residentiële gebouwen. Vanaf 31 december 2029 wordt die drempel verlaagd naar 70 kW. Het komt er dus aan.”
Voor Wim Boone is het zaak om een gebouw zo autonoom mogelijk te laten functioneren door vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. “Als je niet ingrijpt, zal een gebouw tijdens zijn levenscyclus steeds meer CO2 gaan uitstoten. Naarmate we dichter bij 2050 komen, zal dat een steeds grotere impact hebben op de vastgoedwaarde van een gebouw. Je moet dus op zoek gaan naar energieverbeterende maatregelen. Gebouwbeheer staat in de top drie van oplossingen om die te realiseren.” Vlaanderen verwijst naar de Smart Readiness Indicator, die ook deel uitmaakt van de Europese EPBD-regelgeving, om gebouwbeheerders een houvast te geven. Op basis van een vragenlijst wordt gecheckt welk potentieel er aanwezig is en welke maatregelen er nodig zijn, hoeveel die kosten en wat ze opleveren. “Drie functionaliteiten worden daarin beoordeeld: de capaciteit om energie-efficiënt te blijven presteren, zich aan te passen aan de noden van de gebruiker en de elektriciteitsvraag flexibel aan te passen”, vat Wim Boone samen.
Hiermee krijgen bedrijven een stevige leidraad om tot slimme gebouwen te komen. Dat zouden geen uitzonderingen meer zijn. “Je vindt ze overal in Europa al terug, van Portugal tot Finland.” Wim Boone geeft het voorbeeld van de Universiteit van Helsinki. “Het idee daar was om met sensoren alle data over de gebouwen te verzamelen en die dan ten dienste te stellen van studenten en professoren. Ook leveranciers kunnen er terecht om met die data living labs op poten te zetten. Een manier om bottom-up toegevoegde waarde te creëren en data snel te laten renderen.” Hij is ervan overtuigd dat de voordelen van gebouwautomatisering alleen maar duidelijker zullen worden, naarmate het aanbod aan technologie groeit. Naar schatting zal de markt van gebouwautomatisatie en -controlesystemen de komende jaren met 4% groeien. “Men mag rekenen op minder energieverbruik en lagere OPEX-kosten door proactieve diagnose. Tegelijk moet men waakzaam blijven voor uitdagingen. Cybersecurity is bijvoorbeeld een belangrijk aandachtspunt. Daarnaast is standaardisering belangrijk, bijvoorbeeld in de benaming van de verschillende componenten, zodat er geen Babylonische spraakverwarring ontstaat. Maar ook daar bestaan reeds initiatieven rond.”
Theorie die ook in heel wat projecten aan de praktijk gekoppeld wordt. Tijdens het seminarie kwamen drie Beckhoff Solution Providers (Boolean, Fixsus en VMA) een case voorstellen waarin ze met Beckhoff-technologie mooie resultaten wisten te boeken. De eerste die we eruit pikken is het Antwerpse Justitiepaleis, met zijn unieke architecturale vorm beter gekend als het Vlinderpaleis. Fixsus kreeg de opdracht voor een volledige retrofit van het gebouwbeheersysteem toegewezen. “Het oude regelmateriaal werd vervangen door Beckhoff-automatiseringsmateriaal en we installeerden een op maat gemaakt TIBA 3 GBS”, doet Maxime Hellebuyck het relaas. “We zorgden voor een geïntegreerde oplossing voor de HVAC-regeling en monitoring van de kantoren, naregelingen in de gerechtszalen, algemene verlichtingssturing en intelligente brandklepsturing. Dankzij de robuustheid van het Beckhoff-materiaal en het TIBA 3-systeem, dat zichzelf voortdurend bijwerkt volgens de laatste normen, kan het gebouw minstens 25 jaar verder zonder ingrijpende updates.” Slim renoveren met impact dus.
Een autonoom werkend gebouw, toekomstmuziek? Neen, realiteit. In België zelfs. In Luik tekende ASL Group voor zo’n technisch hoogstandje. Niet om bezoekers te imponeren, maar net om aansluiting te vinden bij de bedrijfsactiviteiten. Die bestaan uit het uitbaten van privévluchten en daarvoor had het nood aan een gebouw dat 24/7 open was. Beckhoff Solution Provider Boolean bouwde mee aan de oplossing. Raf Weerts, facilitymanager voor ASL Group, legt uit: “We hebben hier maar één vaste medewerker en de rest van het personeel bestaat uit freelancers die op afroep werken, wanneer er een vliegtuig aankomt of vertrekt. Om ze niet te belasten met ellenlange procedures om alle technieken op te starten, doet het gebouw dat volledig zelf zodra er iemand binnenkomt. Is er geen beweging meer in het gebouw, dan gaan alle systemen – ventilatie, verlichting, verwarming … – vanzelf weer in slaapstand. Op die manier kunnen we heel energiezuinig werken.”
De oude WTC I & II-torens in Brussel ondergingen een totaalrenovatie. VMA heeft er de integrale automatisatie van alle gebouwtechnieken uitgevoerd. Hiervoor werden honderd Beckhoff PLC’s geïmplementeerd, verdeeld over de verdiepingen. Het grootste deel bestaat uit de nieuwe kantoren voor de Vlaamse overheid. De andere entiteiten zijn appartementen, een hotel, een fitnessruimte en gemeenschappelijke ruimtes zoals het dakterras en de serres op de benedenverdieping. De complexiteit hierbij is dat de verschillende entiteiten autonoom moeten functioneren, maar toch een onderliggende samenhang dienen te behouden. Denk aan zonnepanelen, laadpalen, de HVAC-installatie voor warmte- en koudeproductie en slimme lichtsturing. De parking strekt zich uit over meerdere verdiepingen en omvat zowel private als publieke delen. De verlichting wordt per zone, corridor en verdieping aangestuurd. Zo kan het licht maximaal worden uitgeschakeld of gedeeltelijk gedimd, zonder dat gebruikers een verduisterd of onveilig gevoel ervaren. Meer dan 1200 energiemeters volgen het energieverbruik nauwkeurig op.
Neem dan rechtstreeks contact op met Beckhoff Automation.
Contact opnemen
De eisen voor een intelligent gebouw zijn de laatste jaren erg toegenomen, met de nadruk op energie-efficiëntie, gebruikerscomfort en return-on-investment. Met een holisitische visie op gebouwautomatisering kan een duurzame en energie-efficiënte werking in de zin van een “groen gebouw” worden gerealiseerd. Alles is geïntegreerd in één platform, van HVAC tot verlichting en gevelcontrole en van […]
Bekijk Bedrijfsprofiel
